رجوع به خدا باشد ؛ زيرا ايمان به پروردگار از يكسو ، توجّه به دادگاه عالم قيامت از سوى ديگر ، وجدان بيدار از سوى سوم ، و توجّه به عواقب و آثار گناه از سوى چهارم دست به دست هم مىدهند ، و انسان را مؤكداً از مسير انحرافى به سوى خدا مىبرند . و در سورهء « ص » اشاره به اين است كه او بسيار به سوى پروردگارش بازگشت مىكرد ، و از كوچك‌ترين غفلت و ترك اولى ، توبه مىنمود . « 1 » [ أَوِّبى : ] « يا جِبالُ أَوِّبي مَعَهُ » « أَوِّبى » در اصل از « تأويب » به معناى « ترجيع وگرداندن صدا در گلو » است ؛ اين ماده گاهى به معناى « توبه » نيز استعمال مىشود ، به خاطر اين‌كه حقيقت آن بازگشت به سوى خداست . « 2 » [ أَوْتاد : ] « وَ فِرْعَوْنَ ذِى الأَوْتادِ » « أَوْتادِ » جمع « وتد » ( بر وزن صمد ) به معناى ميخ است ؛ كوه‌ها در آيات قرآن « اوْتاد » ( ميخ‌هاى ) زمين معرفى شده‌اند ، شايد به دليل اين‌كه كوه‌ها از زير به هم پنجه افكنده‌اند و همچون زرهى تمام سطح زمين را پوشانده كه هم فشارهاى داخلى را از درون خنثى كنند و هم نيروى فوق‌العادهء جاذبهء ماه و جزر و مدّ را از بيرون و به اين ترتيب تزلزل واضطراب و زلزله‌هاى مداوم را از بين ببرند و كرهء زمين را در آرامش براى زندگى انسان‌ها نگه دارند . « 3 » [ أوثان : ] « الرِّجْسَ مِنَ الأَوْثانِ » « أوثان » جمع « وثن » ( بر وزن كفن ) به معناى سنگ‌هايى است كه مىتراشيدند و مورد پرستش اقوام جاهلى قرار مىگرفت ، و در سورهء « حج » ، « أوثان » توضيح كلمهء « رجس » است كه قبلًا ذكر شده ، به اين ترتيب ، مىگويد : از پليدى اجتناب كنيد ، بعد مىگويد : پليدى همان بت‌ها هستند . « 4 » [ أَوْجَسَ : ] « فَأَوْجَسَ في نَفْسِهِ » « أَوْجَسَ » از مادّهء « ايجاس » در اصل از « وجس » ( بر وزن حبس ) به معناى صداى پنهان گرفته شده است . بنابراين « ايجاس » به معناى يك احساس پنهانى و درونى است ، و اين تعبير نشان مىدهد كه ترس درونى موسى عليه السلام ، سطحى و خفيف بود ، تازه آن هم به خاطر اين نبود كه براى صحنهء

--> ( 1 ) . اسراء ، آيهء 25 ( ج 12 ، ص 94 ) ؛ ص ، آيهء 17 ( ج 19 ، ص 256 ) ( 2 ) . سبأ ، آيهء 10 ( ج 18 ، ص 41 ) ( 3 ) . رعد ، آيهء 3 ( ج 10 ، ص 138 ) ؛ فجر ، آيهء 10 ( ج 26 ، ص 471 ) ( 4 ) . حج ، آيهء 30 ( ج 14 ، ص 104 ) ؛ عنكبوت ، آيهء 17 ( ج 16 ، ص 248 )